जापानमा विद्यार्थीका लागि साइकल चलाउने नियम र गाडी/मोटरसाइकल चलाउने लाइसेन्स: २०२६ अप्रिलदेखि निलो टिकट, हेल्मेट, साइकल दर्ता, बीमा, अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्र र विदेशी लाइसेन्स बदल्ने

जापानमा धेरै विदेशी विद्यार्थी विद्यालय र पार्ट-टाइम कामसम्म साइकलमा जान्छन्। तर साइकलका ट्राफिक नियम देशपिच्छे फरक हुन्छन्। २०२६ अप्रिलदेखि साइकलको ट्राफिक उल्लङ्घनमा “निलो टिकट” (青切符, “ट्राफिक उल्लङ्घन सूचना प्रणाली”, 交通反則通告制度 अन्तर्गत) भन्ने नयाँ प्रक्रिया पनि सुरु भएको छ। अनि कार वा मोटरसाइकल चलाउन मन लाग्दा नेपालको लाइसेन्सले जस्ताको तस्तै चलाउन मिल्छ कि मिल्दैन भनेर अलमलमा पर्ने मानिस पनि होलान्। यो गाइडले पहिले साइकलका नियम, त्यसपछि कार र मोटरसाइकल चलाउने बारे आधिकारिक जानकारीका आधारमा बुझाउँछ।

तल दिइएका आधिकारिक पृष्ठ २०२६ नोभेम्बर ९ मा हामीले जाँच गरेका हौँ। नियम, जरिवानाको रकम र लाइसेन्सको प्रक्रिया कानुन संशोधन भएपछि वा प्रिफेक्चरअनुसार फेरिन सक्छन्। यो गाइडले हामीले पुष्टि गर्न सकेका कुरा मात्र लेखेको छ। यो पछिल्लो हो भनेर ग्यारेन्टी दिन सक्दैनौँ। साइकल चलाउनुअघि र लाइसेन्सको प्रक्रिया गर्नुअघि राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सी (警察庁) वा तपाईं बस्ने प्रिफेक्चर (都道府県, जापानको प्रशासनिक एकाइ)को प्रहरीको पछिल्लो जानकारी जाँच्नुहोस्।

साइकल पनि “सवारी साधन” हो

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सी (警察庁) को “साइकल नियम पुस्तिका” (自転車ルールブック) अनुसार साइकल “हल्का सवारी साधन” (軽車両) हो, अर्थात् कारजस्तै “सवारी साधन” (車両) को एक प्रकार। त्यसैले सडकमा कारले जस्तै ट्राफिक नियम पालना गर्नुपर्छ।

यही सामग्रीअनुसार साइकल चलाउन चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) चाहिँदैन। नम्बर प्लेट पनि चाहिँदैन। यो यहाँ बुझाइएको साधारण साइकलको कुरा हो। पेडल भएको मोटरचालित साइकल/मोपेड (ペダル付き原動機付自転車) र बिजुलीको किकबोर्ड स्कुटर आदिका नियम साइकलभन्दा फरक हुन्छन्, त्यसैले किन्नुअघि पसलमा मात्र नभई राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सी वा प्रिफेक्चर प्रहरीको जानकारीमा पनि जाँच्नुहोस्। यही कारणले नियम नजानी चलाउने मानिस हुन्छन्। नेपालको बानीभन्दा फरक कुरा छन्, त्यसैले जापान पुगेपछि चलाउन थाल्नुअघि तलका भाग पढ्नुहोस्।

निलो टिकट के हो? (२०२६ अप्रिलदेखि)

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको नियम पुस्तिकाअनुसार “सडक ट्राफिक ऐनको केही संशोधन गर्ने ऐन” (令和६年法律第३४号) रेइवा ८ (२०२६) अप्रिल १ देखि लागू भएको छ, र साइकलको ट्राफिक उल्लङ्घनमा समातिएपछिको प्रक्रिया फेरिएको छ।

निलो टिकटको विवरण यस्तो छ।

• १६ वर्ष वा माथिका व्यक्तिले गरेको “उल्लङ्घन” (反則行為) लाई यो लागू हुन्छ। १६ वर्षभन्दा कम उमेरकालाई निलो टिकट दिइँदैन। धेरैजसो अवस्थामा निर्देशन र चेतावनी दिइन्छ, तर घटनाअनुसार छुट्टाछुट्टै ढङ्गले टुङ्ग्याइन्छ।
• उल्लङ्घन गरेको मान्दा तोकिएको रकमको “जरिवाना” (反則金) तोकिएको म्यादभित्र तिर्नुपर्छ। जरिवाना तिरेमा फौजदारी प्रक्रिया (सोधपुछ वा अदालत) मा जानु पर्दैन, र अपराधको रेकर्ड पनि बस्दैन भनेर बुझाइएको छ।
• राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीले निलो टिकट सुरु हुनुअघि र पछि कारबाहीको सोच फरक छैन भनेको छ। उल्लङ्घन भेटिँदा मूलतः त्यहीँ “निर्देशन र चेतावनी” दिइन्छ। तर गम्भीर र खतरनाक उल्लङ्घन भने प्रहरी कारबाहीको दायरामा पर्छ।
• मादक पदार्थ पिएर चलाउने (酒酔い運転), रक्सी पिएपछि चलाउने (酒気帯び運転), अर्कालाई धम्काउने खालको चलाइ (あおり運転), र स्मार्टफोनले दुर्घटना वा खतरा निम्त्याएको अवस्था (मोबाइल फोन आदि प्रयोग गरी ट्राफिक खतरा निम्त्याउने) मा निलो टिकट होइन, पहिलेकै फौजदारी प्रक्रिया लाग्छ। उल्लङ्घनका कारण ट्राफिक दुर्घटना भएमा पनि फौजदारी प्रक्रिया नै हुन्छ।

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीले दुर्घटना धेरै हुने बिहानको काम र विद्यालय जाने समय र सूर्यास्तको वरपरको अँध्यारो समयमा, प्रत्येक प्रहरी थानाले तोकेका क्षेत्र र सडकमा केन्द्रित गरेर निर्देशन र कारबाही गरिन्छ भनी बुझाएको छ।

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको व्याख्याअनुसार निलो टिकट पाएर उल्लङ्घन मान्दा, सामान्यतः कारबाही भएको भोलिपल्टदेखि ७ दिनभित्र “भुक्तानी पर्चा” (納付書) लिएर बैंक वा हुलाक कार्यालयको काउन्टरमा गई जरिवाना तिर्नुपर्छ। अस्थायी भुक्तानी नगरेको भए निलो टिकटमा लेखिएको मितिमा ट्राफिक उल्लङ्घन सूचना केन्द्र (交通反則通告センター) मा गई सूचनापत्र र भुक्तानी पर्चा लिनुपर्छ। सूचना पाएको भोलिपल्टदेखि १० दिनभित्र नतिरेमा फौजदारी प्रक्रियामा जान्छ। म्याद र तिर्ने तरिका निलो टिकट र भुक्तानी पर्चामा लेखिएको हुन्छ। त्यसलाई बेवास्ता नगर्नुहोस्। बुझ्न नसके विद्यालयका शिक्षक वा प्रहरीको काउन्टरमा सोध्नुहोस्।

जरिवानाको रकमका उदाहरण

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको नियम पुस्तिकामा लेखिएका साइकलका मुख्य उल्लङ्घन र जरिवाना (反則金) यस्ता छन्।

यो केही मात्र हो। राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीले यहाँ नलेखिएका उल्लङ्घन पनि प्रहरी कारबाहीको दायरामा पर्न सक्छन् भनेको छ। पूरा सूची र पछिल्लो रकम राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको “साइकल नियम पुस्तिका” मा जाँच्नुहोस्।

आधारभूत ट्राफिक नियम (साइकल सुरक्षित प्रयोगका पाँच नियम)

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीले साइकलका आधारभूत नियमलाई “साइकल सुरक्षित प्रयोगका पाँच नियम” (自転車安全利用五則) मा सङ्क्षेपमा राखेको छ।

• १. सवारी बाटो नै मूल नियम, बायाँ तिर चल्ने। पैदलयात्री बाटो अपवाद, पैदलयात्रीलाई प्राथमिकता। पैदलयात्री बाटो र सवारी बाटो छुट्टिएको सडकमा साइकल मूलतः सवारी बाटोमा, सडकको बायाँ किनारा नजिक चल्छ। दायाँ तिर चल्नु (उल्टो दिशा) उल्लङ्घन हो।
• २. चौबाटोमा बत्ती र रोक्ने सङ्केत मान्ने, सुरक्षा जाँच्ने। साइकलले सवारी बाटोमा जाँदा सवारी साधनको बत्ती, पैदल क्रसिङमा जाँदा पैदलयात्रीको बत्ती मान्नुपर्छ। रोक्ने सङ्केत भएको ठाउँमा रोकिनुपर्छ।
• ३. राति बत्ती बाल्ने।
• ४. रक्सी पिएर चलाउन निषेध। रक्सी पिएको व्यक्तिले शरीरमा अल्कोहलको मात्रा जति भए पनि साइकल चलाउन निषेध छ। रक्सी पिउन उक्साउने र रक्सी पिएको व्यक्तिलाई साइकल दिने काम पनि सजायको दायरामा पर्छ।
• ५. हेल्मेट लगाउने।

यसबाहेक नियम पुस्तिकामा यी कुरा पनि लेखिएका छन्।

• साइकलमा दुई जना चढ्न मूलतः निषेध छ। तर १६ वर्ष वा माथिका अभिभावकले प्राथमिक विद्यालय भर्ना नभएको बच्चालाई बाल-सिटमा राख्ने जस्ता सार्वजनिक सुरक्षा आयोगको नियमले मान्ने अपवाद छन्। छेउछाउ गरेर चल्नु (並進) पनि मूलतः निषेध छ।
• चलाउँदा मोबाइल फोन वा स्मार्टफोन हातमा समातेर कुरा गर्न वा स्क्रिन हेरिरहन हुँदैन। साइकलमा जडान गरेको स्मार्टफोन भए पनि चलाउँदा स्क्रिन हेरिरहनु निषेध छ। राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको FAQ अनुसार जडान गरेको स्मार्टफोनको स्क्रिन हेरेर साँच्चै ट्राफिक खतरा निम्त्याएमा निलो टिकट होइन, फौजदारी प्रक्रिया (रातो टिकट, 赤切符) लाग्छ।
• ब्रेक नभएको वा बिग्रेको साइकल चलाउन हुँदैन।

पैदलयात्री बाटोमा चलाउन मिल्ने अवस्था

“साधारण साइकललाई पैदलयात्री बाटो चल्न दिइएको” (普通自転車歩道通行可) सङ्केत भएमा, चलाउने व्यक्ति १३ वर्षभन्दा कम, ७० वर्ष वा माथि वा शारीरिक अपाङ्गता भएको भएमा, र सवारी बाटोमा चल्नु अपरिहार्य ठहरिएमा (सडक निर्माण, पार्क गरिएका गाडीको लाम, आदि) साइकल पैदलयात्री बाटोमा चल्न सक्छ। पैदलयात्री बाटोमा चल्दा बाटोको बीचबाट सवारी बाटो नजिकको छेउमा, तुरुन्तै रोकिन सकिने गतिमा (सुस्त, 徐行) चल्नुपर्छ। पैदलयात्रीलाई बाधा पुग्ने भए रोकिनुपर्छ। नमानेमा ३,००० येनको जरिवानाको दायरामा पर्छ।

हेल्मेट “प्रयासको दायित्व” हो

नियम पुस्तिकाअनुसार साइकल चलाउँदा हेल्मेट लगाउनु प्रयासको दायित्व (努力義務) हो। अर्थात् लगाउन प्रयास गर्नुपर्छ। नलगाए पनि जरिवानाको दायरामा पर्दैन।

तर राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीले टाउको जोगाउन लगाउन सिफारिस गरेको छ। नियम पुस्तिकामा रेइवा ६ (२०२४) मा साइकल चलाउँदा मृत्यु भएकामध्ये करिब आधाको टाउकोमा चोट लागेको थियो, र टाउकोमा चोट लाग्दा हेल्मेट नलगाएकाको मृत्युदर लगाएकाको भन्दा करिब १.४ गुणा थियो भनेर लेखिएको छ।

राति बत्ती, इयरफोन, छाता

राति बत्ती बाल्नैपर्छ। नबालेमा बत्ती नबाल्ने उल्लङ्घनका रूपमा ५,००० येन जरिवानाको दायरामा पर्छ।

नियम पुस्तिकाअनुसार छाता ओढेर चलाउने र इयरफोन लगाएर वरपरको आवाज सुन्न नसक्ने अवस्थामा चलाउने काम सबै प्रिफेक्चरमा निषेध छ। छाता ओढ्दा ह्यान्डल र ब्रेक चलाउन गाह्रो हुन्छ, र इयरफोन लगाउँदा वरपरको आवाज सुनिँदैन। उल्लङ्घन गरेमा सार्वजनिक सुरक्षा आयोगको पालनीय कुरा उल्लङ्घनका रूपमा ५,००० येन जरिवानाको दायरामा पर्छ। अरू पनि प्रिफेक्चर आफैँले तोकेका नियम छन्, त्यसैले तपाईं बस्ने प्रिफेक्चरको प्रहरीको पृष्ठ जाँच्नुहोस्।

धेरै पटक उल्लङ्घन गर्दा, लाइसेन्स भएको अवस्थामा

नियम पुस्तिकामा निलो टिकटभन्दा फरक प्रणाली पनि लेखिएका छन्।

• साइकल चालक तालिम (自転車運転者講習): १४ वर्ष वा माथिको व्यक्तिले तोकिएका खतरनाक उल्लङ्घन (ट्राफिक बत्ती नमान्ने, मादक पदार्थ पिएर चलाउने, मोबाइल फोन प्रयोग लगायत १६ प्रकार) मा प्रहरीले उल्लङ्घनका रूपमा कारबाही गरेको र ट्राफिक दुर्घटना गरेको गरी ३ वर्षभित्र २ पटक वा सोभन्दा बढी भएमा सार्वजनिक सुरक्षा आयोगले ३ घण्टाको “साइकल चालक तालिम” लिन आदेश दिन्छ। तालिम शुल्क लाग्छ। आदेश पाएर ३ महिनाभित्र नलिएमा ५०,००० येनसम्म जरिवाना हुन सक्छ।
• चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) निलम्बन: साइकलमा गरेको उल्लङ्घनले चालक अनुमतिपत्रको अङ्क जोडिँदैन। तर चालक अनुमतिपत्र भएको व्यक्तिले साइकलमा हिट-एन्ड-रन वा मृत्यु हुने जस्ता गम्भीर दुर्घटना गरेमा, वा मादक पदार्थ पिएर चलाउने (酒酔い運転)/रक्सी पिएपछि चलाउने (酒気帯び運転) जस्ता विशेष खराब र खतरनाक उल्लङ्घन गरेमा ६ महिनासम्मको लाइसेन्स निलम्बन हुन सक्छ।

साइकलले कसैलाई घाइते बनाएमा फौजदारी दायित्व (घोर लापरवाहीले मृत्यु वा चोट पुर्‍याउने अपराध, आदि) र देवानी दायित्व (क्षतिपूर्ति) दुवै माग हुन सक्छ भनेर पनि लेखिएको छ।

साइकल बीमा प्रिफेक्चरअनुसार फरक हुन्छ

साइकल दुर्घटनामा अरूलाई घाइते बनाउँदा ठुलो क्षतिपूर्ति माग हुन सक्छ। यस कारण स्थानीय निकायका अध्यादेशले साइकल बीमा अनिवार्य गरेका ठाउँ छन्।

भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय (国土交通省) को सामग्री (रेइवा ६ अर्थात् २०२४ अप्रिल १ को अवस्था) अनुसार अध्यादेशले बीमा अनिवार्य गरेको ३४ वटा प्रिफेक्चर (都府県), प्रयासको दायित्व राखेको १० वटा प्रिफेक्चर (道県) हुन्, र शिमाने, नागासाकी र ओकिनावामा अध्यादेश छैन। तर त्यसपछि बदलिएका ठाउँ छन्। उदाहरणका लागि तोयामा प्रिफेक्चरको पृष्ठअनुसार २०२६ अक्टोबर १ देखि बीमा अनिवार्य भएको छ। टोकियो अनिवार्य हो। टोकियो महानगरीय प्रहरी विभाग (警視庁) अनुसार टोकियोमा रेइवा २ (२०२०) अप्रिल १ देखि साइकल प्रयोग गर्नेले अरूलाई मारे वा घाइते बनाउँदा क्षतिपूर्ति तिर्न सक्ने बीमा (वा सहकारी योजना) मा अनिवार्य रूपमा आबद्ध हुनुपर्छ, र अभिभावकले नाबालिग बच्चा आबद्ध भएको पुष्टि गर्ने दायित्व छ।

यो सामग्री रेइवा ६ (२०२४) अप्रिल १ को अवस्थाको हो। पछिल्लो अवस्था, बीमाका प्रकार र खर्च तपाईं बस्ने प्रिफेक्चर वा नगरपालिकाको पृष्ठमा जाँच्नुहोस्। विद्यार्थीले विद्यालयको बीमा आदिले पुग्छ कि पुग्दैन भनेर विद्यालयलाई सोध्नुहोस्। विद्यालयको बीमाबारे जापान आएपछिका प्रक्रियाको गाइड मा पनि लेखिएको छ।

साइकलको अपराध रोकथाम दर्ता (防犯登録) र चोरी

टोकियो महानगरीय प्रहरी विभाग (警視庁) अनुसार साइकलको अपराध रोकथाम दर्ता “साइकल सुरक्षित प्रयोगको प्रवर्द्धन र साइकल आदि पार्किङ नियन्त्रणको समग्र प्रवर्द्धनसम्बन्धी ऐन” मा आधारित प्रणाली हो, र साइकल भएका व्यक्तिले दर्ता गर्नुपर्ने दायित्व छ। टोकियोमा साइकल बेच्ने पसलमध्ये अपराध रोकथाम सहयोग समितिले जिम्मा दिएको पसलमा दर्ता गरिन्छ। दर्ता गरेपछि दिइने “अपराध रोकथाम दर्ता कार्ड (ग्राहकको प्रति)” (防犯登録カード（お客様控）) ठेगाना फेर्दा, अरूलाई दिँदा, चोरीको उजुरी दिँदा र साइकल खारेज गर्दा चाहिन्छ। हरायो भने फेरि दिइँदैन भनेर लेखिएको छ। टोकियोको दर्ता दर्ता गरेको दिनको अर्को वर्षदेखि १० वर्षसम्म मान्य हुन्छ।

दर्ताका लागि के चाहिन्छ (जस्तै बसोबास कार्ड (在留カード) वा राहदानी चल्छ कि चल्दैन) र शुल्क टोकियो महानगरीय प्रहरी विभागको पृष्ठमा लेखिएको छैन (त्यो पृष्ठ २०१६ जुलाईमा अद्यावधिक भएको थियो)। साइकल किन्ने पसल र तपाईं बस्ने क्षेत्रको प्रहरीमा जाँच्नुहोस्। क्षेत्रअनुसार सञ्चालन गर्ने संस्था फरक हुन्छ।

साइकल चोरिएमा नजिकैको प्रहरी थानामा उजुरी दिनुहोस्। आपत्कालमा ११० मा फोन गर्नुहोस्। आपत्कालीन सम्पर्कका लागि आपत्कालीन र विपद्को गाइड हेर्नुहोस्।

कार वा मोटरसाइकल चलाउन चाहँदा

यहाँदेखि कार र मोटर-साइकल (原動機付自転車) चलाउने कुरा हो। जापानमा चालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) बिना कार वा मोटरसाइकल चलाउन मिल्दैन। राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीअनुसार जापानमा चलाउन तलकामध्ये कुनै एक चाहिन्छ।

• जापानको चालक अनुमतिपत्र
• जेनेभा महासन्धिमा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्र
• जापानी अनुवाद जोडिएको विदेशी लाइसेन्स (यो प्रयोग गर्न मिल्ने स्विट्जरल्यान्ड, जर्मनी, फ्रान्स, बेल्जियम, मोनाको र ताइवानका लाइसेन्स मात्र हुन्)

नेपालको लाइसेन्स र अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्र

नेपालको आन्तरिक लाइसेन्स मात्रले जापानमा चलाउन मिल्दैन (माथिका तीनमध्ये कुनैमा नपर्ने भएकाले)। पुष्टि नभएसम्म नचलाउनुहोस्।

अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्र जेनेभा महासन्धिको ढाँचाको मात्र जापानमा चल्छ। टोकियो महानगरीय प्रहरी विभागले २०२६ जुलाई २ मा अद्यावधिक गरेको “जेनेभा महासन्धिका पक्ष राष्ट्र आदिबारे जानकारी” (ジュネーブ条約締約国等に関する情報) को सूचीमा नेपाल छैन। तर त्यही पृष्ठमा “माथिबाहेक पनि जेनेभा महासन्धि लागू हुने देश र क्षेत्र छन्” भनिएको छ, त्यसैले सूचीमा नभएकै आधारमा चल्दैन भनेर ठान्न सकिँदैन। नेपालले जारी गरेको अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्र जापानमा चल्छ कि चल्दैन भन्ने कुरा यो गाइडले पुष्टि गर्न सक्दैन। प्रहरीको चालक अनुमतिपत्र केन्द्र (運転免許センター) आदिको काउन्टरमा जाँच्नुहोस्।

चल्ने अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्र भए पनि चलाउन मिल्ने अवधि “जापानमा अवतरण गरेको दिनदेखि १ वर्ष” र “अनुमतिपत्रको मान्य अवधि” मध्ये छोटो अवधि हो। अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्रको मान्य अवधि जारी भएदेखि १ वर्ष हो।

बसोबास प्रमाणपत्र (住民票) भएका मानिस (मध्यम र लामो अवधि बस्ने विद्यार्थी आदि) ले विशेष ध्यान दिनुपर्छ। जापानबाट बाहिरिएर ३ महिनाभन्दा कममै फर्केमा फर्केको दिन चलाउन मिल्ने अवधिको सुरु दिन बन्दैन। राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीले तोकिएको अवधिबाहेक चलाएमा लाइसेन्सबिना चलाएको अपराधका रूपमा सजाय हुन्छ भनी बुझाएको छ। पढ्न आएका व्यक्तिले अवधि कसरी गणना हुन्छ भनेर काउन्टरमा अवश्य जाँच्नुहोस्।

विदेशी लाइसेन्सलाई जापानी लाइसेन्समा बदल्ने (外免切替)

विदेशी चालक अनुमतिपत्र भएका व्यक्तिले सर्त पूरा गरेमा लिखित परीक्षा र व्यावहारिक परीक्षाको केही भाग छुट पाएर जापानको चालक अनुमतिपत्र पाउन सक्ने अवस्था हुन्छ। राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सी र टोकियो महानगरीय प्रहरी विभागअनुसार सर्तका उदाहरण यस्ता छन्।

• जापानमा ठेगाना हुनुपर्छ, र बस्ने प्रिफेक्चरको चालक अनुमतिपत्र परीक्षा केन्द्र आदिमा आफैँ आवेदन दिनुपर्छ (प्रतिनिधिबाट मिल्दैन)।
• विदेशी लाइसेन्स लिएपछि त्यो देशमा जम्मा ३ महिना वा सोभन्दा बढी बसेको हुनुपर्छ (राहदानीको आगमन/प्रस्थान छाप आदिबाट जाँचिन्छ)।
• २०२५ अक्टोबर १ देखि आवश्यक कागजात आदि फेरिएका छन्। आधारभूत बासिन्दा दर्ता ऐन (住民基本台帳法) लागू हुने विदेशी नागरिकलाई “तोकिएका विषय लेखिएको बसोबास प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि” (特定事項が記載された住民票の写し) चाहिन्छ (टोकियो महानगरीय प्रहरी विभाग)।
• विदेशी चालक अनुमतिपत्र, तोकिएको व्यक्तिले बनाएको जापानी अनुवाद, र राहदानी जस्ता परिचय खुल्ने कागजात पनि चाहिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्रबाट जापानको लाइसेन्समा बदल्न मिल्दैन।
• विदेशी लाइसेन्स बदल्दा ज्ञान जाँच र सीप जाँच हुन्छ। छुट पाउने देशहरू टोकियो महानगरीय प्रहरी विभागको पृष्ठमा २९ वटा देश आदि सूचीबद्ध छन्, तर नेपाल त्यसमा पर्दैन। जापानी बोल्न नसक्नेलाई दोभाषे गर्न सक्ने व्यक्तिलाई साथ ल्याउन भनिन सक्छ (टोकियो महानगरीय प्रहरी विभाग)।

टोकियो महानगरीय प्रहरी विभागको पृष्ठमा शुल्क (साधारण लाइसेन्सको आवेदन शुल्क २,५०० येन र जारी शुल्क २,३५० येन) आदि पनि लेखिएको छ, तर अरू प्रिफेक्चरमा फरक हुन सक्छ। नेपालको लाइसेन्सबाट बदल्न मिल्छ कि मिल्दैन, कुन कागजात चाहिन्छ, र नेपालको लाइसेन्सलाई जापानीमा कसरी अनुवाद गर्ने भन्ने कुरा तपाईं बस्ने प्रिफेक्चरको चालक अनुमतिपत्र केन्द्र (運転免許センター) मा जाँच्नुहोस्। यो गाइडले बदल्न मिल्छ भनेर ग्यारेन्टी दिँदैन।

जापानमा सुरुदेखि लाइसेन्स लिने

विदेशी चालक अनुमतिपत्र नभएका व्यक्तिले राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीअनुसार सामान्य चालक अनुमतिपत्र परीक्षा दिएर जापानको लाइसेन्स लिन्छन्। परीक्षा दिने तरिका, खर्च र चाहिने कागजात तपाईं बस्ने प्रिफेक्चरको चालक अनुमतिपत्र केन्द्रमा जाँच्नुहोस्। गाडी चलाउन सिकाउने विद्यालय (自動車教習所) प्रयोग गर्ने कि नगर्ने सहित, यो गाइडले कुनै खास विद्यालय वा सेवा सिफारिस गर्दैन।

लाइसेन्स नभएको अवस्थामा, रक्सी पिएको अवस्थामा

लाइसेन्स नभई चलाउनु (無免許運転) सडक ट्राफिक ऐनले निषेध गरेको छ र सजायको दायरामा पर्छ। साथै रक्सी पिएर चलाउनु साइकलमा पनि निषेध छ। लाइसेन्स नभई चलाउनु वा रक्सी पिएर चलाउनुले बसोबास हैसियत (在留資格) मा के असर पार्छ भन्ने कुरा यो गाइडले पुष्टि गर्न सकेको छैन। चिन्ता लागेमा विद्यालय वा आप्रवासन सेवा एजेन्सीको काउन्टरमा सोध्नुहोस्। बसोबाससम्बन्धी सामान्य प्रक्रियाका लागि प्रवेश र बसोबासको गाइड हेर्नुहोस्।

बारम्बार सोधिने प्रश्न

साइकलको निलो टिकट विदेशी नागरिकलाई पनि दिइन्छ?

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको नियम पुस्तिकामा निलो टिकट “१६ वर्ष वा माथिका व्यक्ति” लाई लागू हुन्छ भनिएको छ, र राष्ट्रियताको आधारमा भेद लेखिएको छैन। विदेशी नागरिकलाई मात्र फरक व्यवहार छ कि छैन भन्ने कुरा यो गाइडले पुष्टि गर्न सकेन। जापानमा बस्दा नियम मानेर चलाउनुहोस्।

हेल्मेट नलगाए जरिवाना लाग्छ?

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको नियम पुस्तिकाअनुसार साइकलको हेल्मेट प्रयासको दायित्व हो, र नलगाए पनि जरिवानाको दायरामा पर्दैन। तर टाउको जोगाउन लगाउन सिफारिस गरिएको छ।

राति बत्ती नबाले के हुन्छ?

राति बत्ती नबाल्नु बत्ती नबाल्ने उल्लङ्घन हो, र जरिवाना ५,००० येन भनेर लेखिएको छ। १६ वर्ष वा माथिको व्यक्तिले गरेमा निलो टिकटको दायरामा पर्न सक्छ।

साइकल बीमा गर्नैपर्छ?

तपाईं बस्ने प्रिफेक्चरमा भर पर्छ। भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयको सामग्री (रेइवा ६ अर्थात् २०२४ अप्रिल १ को अवस्था) मा टोकियो सहित ३४ प्रिफेक्चरमा अनिवार्य, १० प्रिफेक्चरमा प्रयासको दायित्व, ३ प्रिफेक्चरमा अध्यादेश छैन। त्यसपछि बदलिएका प्रिफेक्चर पनि छन् (जस्तै तोयामा २०२६ अक्टोबर १ देखि अनिवार्य)। तपाईं बस्ने प्रिफेक्चर वा नगरपालिका र विद्यालयमा जाँच्नुहोस्।

नेपालको लाइसेन्सले जापानमा चलाउन मिल्छ?

नेपालको आन्तरिक लाइसेन्स मात्र राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको जानकारीमा जापानमा चलाउन मिल्ने कागजातका रूपमा सूचीबद्ध छैन (जापानको लाइसेन्स, जेनेभा महासन्धिको ढाँचाको अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्र, वा स्विट्जरल्यान्ड, जर्मनी, फ्रान्स, बेल्जियम, मोनाको र ताइवानका लाइसेन्स र जापानी अनुवाद, यीमध्ये कुनै एक चाहिन्छ)। नेपालले जारी गरेको अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्र चल्छ कि चल्दैन भन्ने कुरा यो गाइडले पुष्टि गर्न सक्दैन। चल्छ भनेर नमान्नुहोस्। टोकियो महानगरीय प्रहरी विभागको “जेनेभा महासन्धिका पक्ष राष्ट्र आदिबारे जानकारी” को सूचीमा नेपाल छैन। तर सूचीबाहेक पनि महासन्धि लागू हुने देश छन् भनी लेखिएको छ। प्रहरीको चालक अनुमतिपत्र केन्द्र आदिको काउन्टरमा जाँच्नुहोस्। पुष्टि नभएसम्म नचलाउनुहोस्। तोकिएको अवधिबाहेक चलाएमा लाइसेन्सबिना चलाएको मानिन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्रलाई जापानको लाइसेन्समा बदल्न मिल्छ?

राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको Q&A मा अन्तर्राष्ट्रिय चालक अनुमतिपत्रबाट जापानको लाइसेन्समा बदल्ने (लाइसेन्स परीक्षाको केही भाग छुट) काम गरिँदैन भनेर लेखिएको छ। बदल्ने काम विदेशी चालक अनुमतिपत्र (अन्तर्राष्ट्रिय होइन, मूल लाइसेन्स) बाट गरिन्छ।

अब के गर्ने

जापान पुगेपछि साइकल चलाउनुअघि राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको साइकल नियम पुस्तिका पढ्नुहोस्। साइकल किन्दा अपराध रोकथाम दर्ता र बीमाबारे पसल र विद्यालयमा सोध्नुहोस्। राति बत्ती र ब्रेक पनि चलाउनुअघि जाँच्नुहोस्। कार वा मोटरसाइकल चलाउन चाहँदा चलाउनुअघि तपाईं बस्ने प्रिफेक्चरको चालक अनुमतिपत्र केन्द्रमा नेपालको लाइसेन्सको व्यवहार र चाहिने कागजात जाँच्नुहोस्। पुगेपछिका प्रक्रियाका लागि जापान आएपछिको पहिलो ७ दिनको गाइड, बसोबासका लागि आवासको गाइड हेर्नुहोस्। यो साइटको प्रयोगबारे प्रश्न भए सम्पर्क गर्नुहोस्। तपाईं हामीलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ, तर भर्ना वा भिसाको ग्यारेन्टी हामी दिँदैनौँ। यो साइट निःशुल्क प्रयोग गर्न सकिन्छ।