जापानमा भाडाको कोठाको आवेदन अस्वीकार भए के गर्ने? विदेशीको आवास स्क्रिनिङमा देखिने सामान्य कारण र अर्को कदम

कोठा खोज्दा “यसपटक गाह्रो छ” भनेर अस्वीकार गरिँदा साह्रै निराश लाग्छ। तर अस्वीकार गरिएको हुँदैमा जापानमा कोठा भाडामा लिन सकिँदैन भन्ने होइन। अस्वीकार हुनुका कारण एउटा मात्र हुँदैनन्, र कारण थाहा पाएपछि अर्को चरणमा गर्न सकिने कुरा हुन्छन्।

यो गाइड “अस्वीकार गरिएपछि के गर्ने” भन्ने कुरामा केन्द्रित छ। कोठा खोज्ने आधारभूत कुरा, भाडाको अनुमान, सुरुको खर्च र संयुक्त जमानतकर्ता (連帯保証人) को बारेमा जापानमा आवास कसरी खोज्ने मा बुझाइएको छ। पहिला त्यो पढ्नुभयो भने यो गाइड बुझ्न सजिलो हुन्छ।

तल दिइएका आधिकारिक पृष्ठ २०२६ नोभेम्बर ९ मा हामीले जाँच गरेका हौँ। व्यवस्था र सम्पर्क कार्यालय परिवर्तन हुन सक्छन्। आवेदन दिनुअघि आधिकारिक पृष्ठ र आफ्नो विद्यालयमा पछिल्लो जानकारी जाँच गर्नुहोस्।

पहिला के जान्ने

जापानको भाडा सम्झौतामा आवेदन दिएपछि “आवास स्क्रिनिङ” (入居審査) हुन्छ। भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयको “कोठा खोज्ने गाइडबुक” (部屋探しのガイドブック, जापानी संस्करण) मा यो प्रक्रिया यसरी बुझाइएको छ।

१. घर-जग्गा कार्यालय (不動産店) मा गएर चाहेको सर्त बताउने। २. मन परेको कोठा हेर्ने (कोठा हेर्न निःशुल्क हुन्छ, मन परेन भने अस्वीकार गर्न सकिन्छ)। ३. आवास आवेदन दिएर आवास स्क्रिनिङमा पर्ने। ४. स्क्रिनिङ पास भएपछि सम्झौता गर्ने।

त्यही गाइडबुकमा आवेदनदेखि बसाइ सुरु हुनेसम्म सामान्यतया १ देखि २ हप्ता लाग्छ भनिएको छ। साथै मन्त्रालयको विदेशीको आवास सहजीकरण निर्देशिकाले कागजात पूरा भए पनि स्क्रिनिङ पास नभई र घरधनीको सहमति नपाई कोठा भाडामा लिन नसकिने हुन सक्छ भनी बुझाएको छ।

अर्थात् स्क्रिनिङ घर-जग्गा कम्पनी र ग्यारेन्टी कम्पनीले गर्छन्, र अन्तिम निर्णय घरधनीले गर्छन्। विद्यार्थी आफूमा समस्या नभए पनि कोठाको सर्त वा घरधनीको सोचका कारण अस्वीकार हुन सक्छ।

अर्कोतर्फ, न्याय मन्त्रालयले विदेशी भएकै कारणले अपार्टमेन्टमा बस्न अस्वीकार गरिएका घटना भइरहेका छन् भनी जनाएको छ। त्यसैले “सबै मेरै दोष हो” भनेर सोच्नु पर्दैन, र “जुनसुकै कारण भए पनि सहनै पर्छ” भनेर सोच्नु पनि पर्दैन। पहिला कारण पत्ता लगाउनुहोस्।

अस्वीकार हुने सामान्य कारण

मन्त्रालयको निर्देशिका र “कोठा खोज्ने गाइडबुक” बाट आवास स्क्रिनिङमा के जाँचिन्छ र कहाँ अड्किन सजिलो हुन्छ भन्ने कुरा मिलाएर राखिएको छ। कारण कोठा र कम्पनीअनुसार फरक हुन्छ। वास्तविक कारण घर-जग्गा कम्पनीलाई सोधेर मात्र थाहा हुन्छ।

निर्देशिकामा घर-जग्गा कम्पनीहरूको “विदेशीलाई भाडामा दिन चिन्ता लाग्छ” भन्ने चिन्ताको उत्तर पनि दिइएको छ। त्यसको मुख्य कुरा विदेशीको ग्यारेन्टी सम्हाल्ने ग्यारेन्टी कम्पनी प्रयोग गर्ने, सम्झौताको विदेशी भाषा अनुवाद र सर्त जाँच सूचीले दैनिक जीवनका नियम र सम्झौताका कुरा पक्का रूपमा पुर्‍याउने, र स्थानीय निकाय तथा NPO को सहयोग लिने हो। अर्थात् ग्यारेन्टी, भाषा र दैनिक जीवनका नियम — यी तीन कुरा आवास स्क्रिनिङमा महत्त्वपूर्ण हुन् भनी मान्न सकिन्छ।

अस्वीकार गरिएपछि के गर्ने

१. कारण नम्रतापूर्वक सोध्नुहोस्

“के समस्या थियो?” भनेर सोधेर हेर्नुहोस्। कारण नभनिन सक्छ, तर ग्यारेन्टी, कागजात, आम्दानी, जापानी भाषा जस्ता सच्याउन सकिने कुरा थाहा भयो भने अर्को आवेदनमा काम लाग्छ। जापानीमा सोध्न गाह्रो भए टिपोट देखाउनुहोस् वा जापानी बोल्न सक्ने व्यक्तिलाई अनुरोध गर्नुहोस्।

२. ग्यारेन्टी तयार पार्नुहोस्

ग्यारेन्टी अस्वीकार हुने सबैभन्दा स्पष्ट कारणमध्ये एक हो। यी तरिका छन्।

• विदेशी भाषामा सहयोग दिने दर्ता भएको भाडा ग्यारेन्टी कम्पनी खोज्नुहोस्। मन्त्रालयले राज्यमा दर्ता भएका भाडा ग्यारेन्टी कम्पनीमध्ये विदेशी भाषामा सहयोग दिनेहरूको सूची प्रकाशित गरेको छ (२०२६ सेप्टेम्बर ३० सम्म ५२ कम्पनी)। दर्ता स्वैच्छिक व्यवस्था हो, र दर्ता नभए पनि ग्यारेन्टी व्यवसाय गर्न सकिन्छ। दर्ता भएको कम्पनी छान्नु निर्णयको एउटा आधार हो।
• विद्यालयमा संयुक्त जमानतकर्ता वा ग्यारेन्टीको सहयोग छ कि छैन सोध्नुहोस्। मन्त्रालयको सामग्रीअनुसार करिब आधा विदेशी विद्यार्थीलाई जमानतकर्ता मागिन्छ, र जमानतकर्ता विद्यालयका प्रतिनिधि (२४%), ग्यारेन्टी व्यवस्था (१९%), जापानी चिनजान (१७%) र आफन्त (१६%) हुन् (JASSO, “२०१७ आर्थिक वर्ष निजी खर्चमा पढ्ने विदेशी विद्यार्थीको जीवन अवस्था सर्वेक्षण”)।
• विदेशी विद्यार्थी आवास समग्र क्षतिपूर्ति (留学生住宅総合補償) जाँच गर्नुहोस्। यो JEES को व्यवस्था हो, जसमा संयुक्त जमानतकर्ता (विद्यालयका जिम्मेवार व्यक्ति आदि) लाई घरधनीले भुक्तानी माग्दा क्षतिपूर्ति रकम (३,००,००० येनसम्म) दिइन्छ। सहकार्य गर्ने विद्यालयमा मात्र प्रयोग गर्न सकिन्छ। विद्यालयमा जाँच गर्नुहोस्।

ग्यारेन्टी कम्पनी प्रयोग गर्दा ग्यारेन्टी शुल्क (ग्यारेन्टी कम्पनीलाई तिर्ने खर्च) चाहिन्छ। मन्त्रालयको निर्देशिकामा यो शुल्क फिर्ता हुँदैन भनी बुझाइएको छ। सम्झौताअघि रकम र हरेक वर्ष लाग्ने खर्च छ कि छैन भन्ने कुरा लिखित रूपमा जाँच गर्नुहोस्।

३. अर्को घर-जग्गा कार्यालयमा फेरि खोज्नुहोस्

एउटा कार्यालयले अस्वीकार गरे पनि अर्को कार्यालयमा वा अर्को कोठामा पास हुन सक्छ। विदेशी भाषामा सेवा दिन सक्ने घर-जग्गा कार्यालयका वेबसाइट मन्त्रालयको “विदेशीका लागि भाडा आवास प्रवेश पुस्तिका” (सरल जापानीमा लिफलेट) मा चिनाइएका छन्।

घर-जग्गा कार्यालयमा जाँदा यी कुरा गर्नु राम्रो हुन्छ।

• जापानी बोल्न सक्ने व्यक्तिसँग जानुहोस्। गाइडबुकले पनि यही सिफारिस गरेको छ।
• साथमा जाने जस्ता सहयोग दिने स्थानीय निकाय र कम्पनी पनि छन्। नगरपालिका कार्यालयमा सोध्नुहोस्।
• “सर्त जाँच सूची” (希望条件チェックシート) मा पहिले नै आफ्ना सर्त लेख्नुहोस्। यो सूची मन्त्रालयको गाइडबुकमा नेपालीसहित १४ भाषामा छ।
• सर्तको प्राथमिकता तय गर्नुहोस्। भाडा, स्टेसनबाट दूरी, क्षेत्रफल आदि। सर्त अलि खुकुलो पार्दा स्क्रिनिङ पास हुने कोठा बढ्न सक्छ।

४. कागजात मिलाउनुहोस्

आवासीय कार्ड (在留カード) र राहदानीका साथै भर्ना भएको प्रमाणपत्र, र आम्दानी वा घरबाट पठाएको पैसा देखाउने कागजात तुरुन्तै देखाउन सकिने गरी राख्नुहोस्। आम्दानी नभएको अवस्थाका कागजातका उदाहरणमा मन्त्रालयको निर्देशिकाले बैंक रकमान्तर प्रमाणपत्र, छात्रवृत्ति भुक्तानी प्रमाणपत्र र बचतको प्रमाण (पासबुकको प्रतिलिपि) लाई राखेको छ। पार्ट-टाइम काम गर्ने भए बसाइको हैसियतबाहिरको गतिविधिको अनुमति (資格外活動許可) सँग सम्बन्ध हुन्छ। पार्ट-टाइम कामका नियम विदेशी विद्यार्थीको पार्ट-टाइम काम गाइड मा बुझाइएको छ।

निजी कोठाबाहेकका विकल्प

विद्यालयको छात्रावास र विद्यालयले चिनाएको कोठा

छात्रावास र विद्यालयले चिनाउने आवासमा बस्ने प्रक्रिया निजी अपार्टमेन्टभन्दा फरक हुन सक्छ। बस्न सुरु गर्ने समय, खर्च र नियम विद्यालयअनुसार फरक हुन्छ। पहिला विद्यालयमा सोध्नुहोस्।

UR भाडा आवास

UR भाडा आवास UR ले चलाएको भाडा आवास हो। UR को आधिकारिक पृष्ठमा यी कुरा लेखिएका छन्। मुख्य कुरा मात्र राखिएको छ। UR को आवेदन योग्यतामा अरू केही सर्त पनि छन्।

• जमानतकर्ता चाहिँदैन। आवेदन दिँदा बसोबास प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि (住民票の写し), आम्दानी प्रमाणपत्र आदि बुझाएर आफ्नो योग्यता जाँचिन्छ।
• विदेशी नागरिकका लागि सम्झौताका कुरा राम्ररी बुझ्न सक्नु सर्त हो, र बसाइको हैसियत स्थायी बासिन्दा, कूटनीतिक, सरकारी काम, विशेष स्थायी बासिन्दा, वा मध्यम-दीर्घकालीन बासिन्दा (中長期在留者) भएका व्यक्ति दायरामा पर्छन्।
• आम्दानीको मापदण्ड छ। मापदण्ड पूरा नभए पनि बचतको मापदण्ड (मासिक भाडाको १०० गुणा) पूरा गर्ने तरिका छ। विश्वविद्यालय, प्राविधिक कलेज (高等専門学校) र विशेष प्रशिक्षण विद्यालय (専修学校) मा पढ्ने १८ वर्ष वा माथिका विद्यार्थी आम्दानी मापदण्डको आधाभन्दा कम भए पनि आवेदन दिन सक्छन् भनी लेखिएको छ। तर पालनपोषण गर्ने व्यक्तिको आम्दानी र बचत आदिका सर्त छन्। जापानी भाषा विद्यालयका विद्यार्थी दायरामा पर्छन् कि पर्दैनन् भन्ने UR को काउन्टरमा जाँच गर्नुहोस्।
• भाडा आदि बक्यौता भएका व्यक्ति वा आवेदनमा तथ्यविपरीत कुरा लेख्ने व्यक्तिको आवेदन अस्वीकार हुन सक्छ।

कोठाको स्थान, भाडा, चाहिने कागजात र विद्यार्थीका सर्त कोठा र समयअनुसार फरक हुन्छन्। UR को आधिकारिक पृष्ठ र काउन्टरमा अवश्य जाँच गर्नुहोस्।

सेफ्टी नेट आवास

आवास सेफ्टी नेट व्यवस्था (住宅セーフティネット制度) विदेशी नागरिकसहितका “आवास सुरक्षित गर्न विशेष ध्यान चाहिने व्यक्ति” (住宅確保要配慮者) लाई बस्न अस्वीकार नगर्ने भाडा आवास प्रान्त (प्रिफेक्चर) आदिमा दर्ता गर्ने व्यवस्था हो। घरधनीले उदाहरणका लागि “विदेशीलाई बस्न अस्वीकार गर्दिनँ” भन्ने विकल्प छानेर दर्ता गर्न सक्छन्। मन्त्रालयको “सेफ्टी नेट आवास सूचना प्रणाली” मा जोसुकैले खोज्न सक्छ।

यो व्यवस्थामा प्रिफेक्चरले तोक्ने “आवास सहयोग संस्था” (居住支援法人) पनि छन्। आवास सहयोग संस्था भाडा ग्यारेन्टी, आवासको जानकारी र परामर्श, हेरचाह जस्ता जीवन सहयोग दिने संस्था हो। मन्त्रालयको पृष्ठमा सूची (२०२६ सेप्टेम्बर ३० सम्म) प्रकाशित छ। तर को दायरामा पर्छ, कस्तो सहयोग दिइन्छ र विदेशी भाषामा सहयोग संस्थाअनुसार फरक हुन्छ। प्रयोग गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने संस्था वा स्थानीय निकायको काउन्टरमा जाँच गर्नुहोस्।

“विदेशी भएकैले अस्वीकार गरियो” जस्तो लाग्दा

घर-जग्गा कम्पनीले अस्वीकार गरेको कारण थाहा नभई विदेशी भएकै कारण जस्तो लाग्छ भने एक्लै चिन्ता नगरी परामर्श गर्नुहोस्।

न्याय मन्त्रालयका मानव अधिकार संरक्षण निकायले जापानी भाषा स्वतन्त्र रूपमा बोल्न नसक्ने विदेशीको मानव अधिकार परामर्श लिन्छन्।

• विदेशी भाषामा मानव अधिकार परामर्श डायल: ०५७०-०९०-९११ (हप्ताका कार्यदिन ९:०० देखि १७:००)। नेपालीसहित १० भाषा समर्थित छन्। फोन निजी दोभाषे सेवा हुँदै सम्बन्धित कानुनी मामिला ब्यूरो (法務局) मा जोडिन्छ।
• विदेशीका लागि मानव अधिकार परामर्श स्थल: देशभरका कानुनी मामिला ब्यूरो र स्थानीय कानुनी मामिला ब्यूरोमा परामर्श गर्न सकिन्छ।
• विदेशी भाषामा इन्टरनेट मानव अधिकार परामर्श: नेपालीसहित १० भाषामा इन्टरनेटबाट परामर्श गर्न सकिन्छ।

न्याय मन्त्रालयको पृष्ठमा विदेशी भएकै कारणले अपार्टमेन्टमा बस्न अस्वीकार गरिएका घटना भइरहेका छन् भनी लेखिएको छ। तर वास्तवमा भेदभाव हो कि होइन भन्ने अवस्थाअनुसार फरक हुन्छ। यो गाइडले निश्चित निष्कर्ष दिँदैन। पहिला तथ्य (कहिले, कुन कार्यालयमा, के भनियो) टिपोट गरेर राख्नुहोस्, त्यसपछि परामर्श गर्नुहोस्।

अरू परामर्श स्थल समस्या पर्दा कहाँ सोध्ने भन्ने गाइड मा सङ्कलन गरिएका छन्। विद्यालयका जिम्मेवार व्यक्तिसँग पनि चाँडै कुरा गर्नुहोस्।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा

• अस्वीकार गरिएपछि हतार नगरी सम्झौता नगर्नुहोस्। खराब सर्तको कोठा वा सम्झौताका कुरा राम्ररी नबुझी हतारमा नछान्नुहोस्। सम्झौताका कुरा नबुझे हस्ताक्षर गर्नुअघि विद्यालय वा घर-जग्गा कम्पनीलाई सोध्नुहोस्।
• कागजात र पैसाको लेनदेन लिखित रूपमा जाँच गर्नुहोस्। सुरुको खर्च र फिर्ता नहुने पैसा (रेइकिन, दलाली शुल्क, ग्यारेन्टी शुल्क आदि) को रकम सम्झौताअघि जाँच गर्नुहोस्।
• तथ्यविपरीत कुरा नलेख्नुहोस्। आवास स्क्रिनिङका कागजातमा तथ्यविपरीत कुरा लेख्दा पछि सम्झौता अस्वीकार हुने कारण बन्न सक्छ (UR)। नबुझेको कुरा इमानदारीपूर्वक सोध्नुहोस्।
• भिसाको अवधि ध्यानमा राख्नुहोस्। बसाइ अवधि छोटो हुँदा लामो सम्झौता गर्न खोज्नु अस्वीकार हुने कारण बन्न सक्छ। बसाइ अवधि बढाउने प्रक्रिया बसाइको हैसियत विस्तार गाइड मा बुझाइएको छ।

बारम्बार सोधिने प्रश्न

विदेशीले जापानमा कोठा भाडामा लिन सक्दैन?

सक्छ। जापानका भाडा आवासमा बस्ने विदेशी बासिन्दा धेरै छन्, र मन्त्रालयको निर्देशिकाअनुसार २०१५ को जनगणनामा विदेशी बासिन्दाका घरपरिवारमध्ये करिब आधा निजी भाडा आवासमा बस्थे। तर कोठा र घरधनीअनुसार स्वीकार गर्ने सर्त फरक हुन्छ।

अस्वीकार गरिएको कारण घर-जग्गा कम्पनीले बताउँछ?

बताउन पनि सक्छ, नबताउन पनि सक्छ। सोधेर हेर्नुहोस्, र थाहा भएको जति कुरा अर्को आवेदनमा काम लगाउनुहोस्।

जमानतकर्ता नभए पनि भाडामा लिन सकिन्छ?

ग्यारेन्टी कम्पनी प्रयोग गर्ने सम्झौतामा संयुक्त जमानतकर्ता नचाहिने हुन सक्छ। मन्त्रालयले विदेशी भाषामा सहयोग दिने दर्ता भएका कम्पनीको सूची प्रकाशित गरेको छ। विद्यालयको सहयोग र विदेशी विद्यार्थी आवास समग्र क्षतिपूर्ति प्रयोग गर्न सकिने अवस्था पनि हुन्छ।

UR मा त पक्कै भाडामा पाइन्छ?

पाइँदैन। आम्दानी वा बचतको मापदण्ड छ, र बसाइको हैसियत आदिका सर्त पनि छन्। स्क्रिनिङ पनि हुन्छ। UR को आधिकारिक पृष्ठमा जाँच गर्नुहोस्।

मानव अधिकार परामर्शमा फोन गरे कोठा पाइन्छ?

पाइन्छ भन्ने छैन। मानव अधिकार परामर्श मानव अधिकारसम्बन्धी परामर्शको काउन्टर हो। कोठा खोज्ने उपाय अलग्गै सोच्नुहोस्।

जापानी भाषा गाह्रो भए के गर्ने?

जापानी बोल्न सक्ने साथी वा विद्यालयका व्यक्तिसँग जान सकिन्छ। मन्त्रालयको निर्देशिकाले पनि जापानीमा कुरा गर्न गाह्रो भए दोभाषे गर्न सक्ने व्यक्तिलाई साथमा लैजानु राम्रो हुन्छ भनी बुझाएको छ।

अब के गर्ने

पहिला विद्यालयका जिम्मेवार व्यक्तिलाई अहिलेको अवस्था बताउनुहोस्। त्यसपछि जापानमा आवास कसरी खोज्ने मा पूरै प्रक्रिया फेरि हेर्नुहोस्, र खर्चको सोच खर्च गाइड मा जाँच गर्नुहोस्। आवासका सर्तका आधारमा विद्यालय तुलना गर्न जापानी भाषा विद्यालयको सूची हेर्नुहोस्। सहयोग चाहिए सम्पर्क गर्नुहोस्। यो साइट निःशुल्क प्रयोग गर्न सकिन्छ। हामी भर्ना, भिसा वा कोठाको सम्झौताको ग्यारेन्टी गर्दैनौँ।